Yerinde dönüşüm yapılarına yeni destek sağlayan düzenleme Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. TBMM’de kabul edilen Torba Kanun kapsamında deprem bölgesindeki dönüşüm süreçlerini ilgilendiren önemli değişiklikler yapılmıştır.
“Tapu Kanunu ile Bazı Kanunlarda ve 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” ile birlikte özellikle 6 Şubat 2023 depremleri sonrasında yürütülen yerinde dönüşüm uygulamalarına ilişkin hukuki çerçeve yeniden düzenlenmiştir. Yeni düzenleme kapsamında hibe, kredi ve Hazine taşınmazlarına ilişkin dikkat çeken kararlar yer almaktadır.
Depremzedelere Verilen Hibe ve Krediler Güvence Altına Alınmaktadır
Yeni düzenleme ile birlikte depremzedelere sağlanan hibe ve kredi destekleri için koruma mekanizması oluşturulmuştur.
Kanun kapsamında:
- Haciz
- İhtiyati haciz
- İhtiyati tedbir
- Temlik
- Takas
- Rehin
işlemleri yasak kapsamına alınmıştır.
Yetkililer, bu adımın hak sahiplerine verilen desteklerin kesintiye uğramasını önlemeyi amaçladığını belirtmektedir. Uzmanlar, uygulamanın finansal süreçlerde yaşanan belirsizlikleri azaltabileceğini ifade etmektedir.
Hazine Taşınmazlarında Faizsiz Taksit İmkânı Getirilmektedir
Düzenlemenin en dikkat çeken başlıklarından biri Hazine taşınmazlarına yönelik yeni satış modeli olmaktadır.
Yeni sisteme göre:
- Hibe veya kredi desteğiyle yapılaşma gerçekleştirilen
- En fazla 1.000 metrekare büyüklüğündeki
- Konut, iş yeri ve ahırlı konut bulunan
Hazine taşınmazları Kentsel Dönüşüm Başkanlığı’na bedelsiz devredilecektir.
Başkanlık ise bu taşınmazları hak sahiplerine:
- Rayiç bedelin yarısı üzerinden peşin
- Ya da yüzde 10 peşinat ve 5 yıla kadar faizsiz taksit
seçenekleriyle satabilecektir. Uzmanlar, uygulamanın depremzedeler açısından önemli kolaylık sağlayabileceğini belirtmektedir.
Yerinde Dönüşüm Sürecindeki Yetki Yapısı Değiştirilmektedir
Yeni düzenleme kapsamında hibe ve kredi ödeneklerinin yönetiminde de değişikliğe gidilmektedir. Daha önce Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yürütülen bütçe yönetimi artık Kentsel Dönüşüm Başkanlığı tarafından gerçekleştirilecektir. Yetkililer, bu değişikliğin finansman süreçlerinin tek merkezden yönetilmesini sağlayacağını ifade etmektedir.
Teslim Alınan Konutlarda Cayma Hakkı Sona Ermektedir
Kanun kapsamında dikkat çeken bir diğer değişiklik ise devlet eliyle üretilen konutlarda uygulanacaktır. Yeni düzenlemeye göre anahtarı teslim alınan bağımsız bölümler için cayma ve iade süreci sona ermektedir.
Bu adımla birlikte teslim alınan konutların ikinci el statüsüne düşmesinin önüne geçilmesi hedeflenmektedir. Ayrıca teslim alınmayan bağımsız bölümlerin Kentsel Dönüşüm Başkanlığı tarafından satışı veya dönüşüm projelerinde değerlendirilmesi mümkün hale getirilmektedir.
Yerinde Dönüşüm Kapsamı Netleştirilmektedir
Kanuna eklenen yeni düzenlemeyle birlikte yerinde dönüşüm uygulamalarının kapsamı da netleştirilmektedir. Eklenen 10’uncu fıkra kapsamında söz konusu hükümlerin yalnızca hibe ve kredi desteği sağlanan yapılar için uygulanacağı belirtilmektedir. Bunun yanı sıra 7269 sayılı Kanun kapsamındaki bazı yapıların mevcut uygulamalardan yararlanmayı sürdüreceği ifade edilmektedir.
Deprem Bölgesindeki Dönüşüm Sürecinde Yeni Dönem Başlamaktadır
Son düzenleme ile birlikte deprem bölgesindeki dönüşüm projelerinde yeni süreç başlamaktadır.
Yerinde dönüşüm yapılarına yeni destek kapsamında hem finansal koruma mekanizmaları güçlendirilmekte hem de hak sahiplerine yeni ödeme kolaylıkları sağlanmaktadır. Uzmanlar, yeni uygulamanın deprem bölgesindeki dönüşüm çalışmalarına önemli katkı sağlayacağını belirtmektedir.
