Nöbetçi Eczaneler
Türkiye’de hızla artan yaşlı nüfus nedeniyle sosyal güvenlik sisteminde yeni bir model üzerinde çalışma başlatılmıştır. Yaşlılara bakım sigortası kapsamında farklı hizmet seçeneklerinin değerlendirilmesi gündeme alınmıştır. Ancak sistemin ne zaman uygulanacağı, kimleri kapsayacağı ve nasıl finanse edileceği henüz açıklanmamıştır.
Türkiye’de 65 Yaş Üstü Nüfus 9,5 Milyona Ulaştı
Türkiye’nin nüfus yapısında son yıllarda önemli bir değişim yaşanmaktadır. TÜİK verilerine göre 65 yaş ve üzerindeki nüfusun 9 milyon 583 bine ulaştığı belirtilmektedir. Bu grubun toplam nüfus içerisindeki payının ise yaklaşık yüzde 11 seviyesine yükseldiği aktarılmaktadır. Birleşmiş Milletler kriterlerine göre 65 yaş üstü nüfusun toplam nüfusa oranı yüzde 10’u geçtiğinde ülke yaşlı nüfusa sahip olarak değerlendirilmektedir. Türkiye’nin de bu sınırı aşmış olduğu belirtilmektedir. Üstelik 65 yaş üstü nüfustaki artışın son beş yıllık dönemde yüzde 20,5 seviyesinde gerçekleştiği ifade edilmektedir. Böylece yaşlı nüfusa yönelik sağlık ve bakım hizmetlerine duyulan ihtiyacın artırılması beklenmektedir.
Yaşlanma Hızı Sosyal Güvenlik Sistemini Etkiliyor
Türkiye’de ortalama yaşam süresinin uzaması da demografik dönüşümün önemli nedenleri arasında gösterilmektedir. Doğuşta beklenen yaşam süresinin 78 yıla yükseldiği aktarılmaktadır. Bunun yanı sıra sağlık hizmetlerine erişimin gelişmesiyle yaşam süresinin uzadığı belirtilmektedir. Ancak yaşlı nüfusun artmasıyla birlikte sağlık ve sosyal güvenlik harcamalarının da yükselmesi beklenmektedir. Özellikle ileri yaş grubunda sağlık harcamalarının genç nüfusa kıyasla daha yüksek seviyelere ulaştığı ifade edilmektedir. Bu nedenle sosyal güvenlik sisteminin gelecekteki mali yükünün daha ayrıntılı şekilde değerlendirilmesi gerekmektedir.
Yaşlılara Bakım Sigortası İçin Model Çalışması Yapılıyor
Orta Vadeli Program kapsamında yaşlı bakım hizmetlerinin güçlendirilmesine yönelik bir çalışma yürütüldüğü aktarılmaktadır. Bu çalışma kapsamında bakım hizmetlerinin sosyal güvenlik sistemiyle nasıl ilişkilendirilebileceği değerlendirilmektedir. Ancak burada önemli bir ayrıntı bulunmaktadır. Henüz yürürlüğe girmiş bir bakım sigortası sistemi açıklanmamıştır. Ayrıca vatandaşlara yönelik kesin başvuru şartları veya ödeme tutarları da duyurulmamıştır. Bu nedenle mevcut aşamada yeni bir sigorta sisteminin kesin olarak uygulanacağı şeklinde değerlendirme yapılmamaktadır. Çalışmaların kapsamının ve uygulanabilirliğinin ilerleyen süreçte netleştirilmesi beklenmektedir.
Hangi Bakım Hizmetleri Kapsama Alınacak?
Yürütülen çalışmalarda farklı bakım hizmetlerinin değerlendirmeye alınabileceği belirtilmektedir. Dünyadaki çeşitli uygulamaların da bu kapsamda incelendiği aktarılmaktadır.
Değerlendirmeye konu olabilecek hizmetler arasında şunlar bulunmaktadır:
- Evde sağlık hizmetleri,
- Evde bakım hizmetleri,
- Palyatif bakım hizmetleri,
- Rehabilitasyon hizmetleri,
- Bakım merkezlerinde sunulan hizmetler,
- Uzaktan sağlık hizmetleri.
Bununla birlikte bu hizmetlerin tamamının yeni sistem içerisinde yer alacağı kesinleşmemiştir. Hangi hizmetlerin kapsam içerisinde tutulacağına yönelik çalışmaların devam ettiği belirtilmektedir. Özellikle ileri yaş nedeniyle günlük yaşam faaliyetlerinde desteğe ihtiyaç duyan kişilere yönelik hizmetlerin ayrıca değerlendirilmesi beklenmektedir. Kronik rahatsızlıklar veya fiziksel ve zihinsel faaliyetlerde yaşanan kısıtlılıklar da kapsam belirlenirken dikkate alınabilecektir.
Bakım Sigortasının Finansmanı Nasıl Sağlanacak?
Çalışmanın en önemli başlıklarından biri finansman modeli olarak öne çıkarılmaktadır. Yeni sistemin primli veya primsiz şekilde oluşturulmasına yönelik seçeneklerin değerlendirilebileceği belirtilmektedir. Çalışan ve işverenlerden prim alınmasına dayalı modellerin yanı sıra devlet desteğinin kullanılacağı seçeneklerin de incelenmesi beklenmektedir. Ayrıca karma finansman yöntemlerinin de değerlendirmeye alınabileceği aktarılmaktadır.
Buna göre olası finansman modellerinde;
- Çalışan katkısı,
- İşveren katkısı,
- Devlet desteği,
- Karma finansman modeli
gibi seçeneklerin ele alınması beklenmektedir. Ancak hangi yöntemin tercih edileceğine ilişkin henüz kesin bir karar açıklanmamıştır. Finansman modelinin, belirlenmesi planlanan hizmet kapsamına göre şekillendirilmesi beklenmektedir.
Dünya Örnekleri İncelenerek Türkiye’ye Uygun Model Aranıyor
Türkiye’de yürütülen çalışmalarda farklı ülkelerdeki bakım sigortası uygulamalarının incelendiği aktarılmaktadır. Bazı ülkelerde prim esaslı sistemlerin uygulandığı belirtilirken, bazı modellerde kamu kaynaklarının daha fazla kullanıldığı görülmektedir. Bu nedenle Türkiye açısından tek bir modelin doğrudan uygulanması beklenmemektedir. Ülkenin sosyal güvenlik yapısına ve ihtiyaçlarına uygun bir sistem oluşturulması hedeflenmektedir. Bunun yanı sıra yaşlı nüfusun önümüzdeki dönemde daha da artması beklenmektedir. Dolayısıyla bakım hizmetlerinin finansal sürdürülebilirliği açısından uzun vadeli bir model oluşturulması önem taşımaktadır.
Yeni Sistem Ne Zaman Uygulanacak?
Çalışmaların başlamış olması, sistemin hemen yürürlüğe gireceği anlamına gelmemektedir. Mevcut açıklamalarda uygulama tarihi, prim oranları, başvuru şartları ve kesin hizmet kapsamı duyurulmamıştır. Bu nedenle vatandaşların yeni sistemin şartları konusunda resmi açıklamaları takip etmesi gerekmektedir. Özellikle prim ödemeleri ve hak sahipliği konusunda henüz kesinleşmiş bir düzenleme bulunmadığı dikkate alınmalıdır.
Türkiye’de yaşlı nüfusun artmasıyla bakım ve sağlık hizmetlerine yönelik ihtiyaçların yükselmesi beklenmektedir. Bu doğrultuda yaşlılara bakım sigortası konusunda yeni bir model üzerinde çalışma yürütüldüğü aktarılmaktadır. Ancak sistemin kapsamı, finansmanı ve uygulama tarihi henüz kesinleştirilmemiştir. Dünya örneklerinin incelenmesiyle Türkiye’nin ihtiyaçlarına uygun bir model oluşturulması yönündeki çalışmaların sürdürülmesi beklenmektedir.