Altın tasarrufu konut piyasasını nasıl etkiliyor?

Altın tasarrufu konut piyasası için yeni bir tartışma başlattı. TCMB’nin analizine göre, altın birikimi yüksek illerde konut fiyatları daha hızlı yükseldi. Üstelik bu yükselişi kredi değil, daha çok nakit alımlar taşıdı. Bu nedenle konut piyasasında yeni fiyat baskısının kaynağı yeniden gündeme geldi.

TCMB araştırması hangi tabloyu ortaya koydu?

TCMB bünyesindeki araştırmacıların yayımladığı analiz, il bazlı altın mevduatı farklarını inceledi. Çalışma, 2023 sonrası dönemde altın fiyatlarındaki sert artışı esas aldı. Ayrıca araştırmacılar, bu servet etkisinin konut piyasasına nasıl yansıdığını ölçtü. Sonuçta altın mevduatı güçlü illerde fiyatların belirgin biçimde ayrıştığı görüldü.

Fiyat artışı neden hızlandı?

Küresel altın fiyatları, Eylül 2023 ile Nisan 2025 arasında sert yükseldi. Bu artış, altın tutan hanelerin servetini büyüttü. Böylece bazı illerde konuta yönelen talep güç kazandı. Dolayısıyla fiyatlar, özellikle arzın sınırlı olduğu yerlerde daha sert tepki verdi.

Altın birikimi yüksek illerde konut fiyatları ne kadar arttı?

Analize göre, altın fiyatlarındaki yükseliş öncesinde konut fiyatlarıyla altın mevduatı arasında anlamlı bir bağ görünmedi. Ancak 2023’ün son çeyreğinden sonra tablo değişti. TCMB verileri, ortalama altın mevduatı oranına sahip bir ilde konut birim fiyatlarının yaklaşık yüzde 11 ek arttığını gösterdi. Başka bir anlatımla, piyasa yaklaşık yüzde 10’luk ilave bir fiyat baskısı üretti.

Yükselişte en belirleyici unsur neden nakit alımlar oldu?

Çalışmanın en çarpıcı bölümü ödeme tarafında ortaya çıktı. Toplam konut satış adedinde güçlü bir sıçrama görülmedi. Buna karşın ipoteksiz satışların toplam içindeki payı arttı. Bu bulgu, altın kazancının krediye ihtiyaç duymadan doğrudan konut alımına yöneldiğine işaret etti.

Kredi yerine nakit neden öne çıktı?

Sıkı finansal koşullar kredi talebini baskıladı. Ancak altın birikimi olan yatırımcı bu baskıyı daha kolay aştı. Çünkü elindeki serveti bozdurup peşin alıma yöneldi. Bu yüzden fiyat etkisi satış adedinden önce hissedildi. Ayrıca araştırma, krediyle finanse edilen işlemlerde belirgin bir artış olmadığını da vurguladı.

Konut satışları neden aynı hızla artmadı?

TCMB analizine göre sorun talep eksikliği değildi. Asıl sınırlayıcı unsur kısa vadede esnek olmayan konut arzı oldu. Yani artan talep, önce satış sayısına değil fiyata yansıdı. Bu nedenle bazı illerde fiyatlar hızlandı, fakat toplam satış adedi aynı ölçüde büyümedi.

Altın tasarrufu konut piyasası için ne anlama geliyor?

Bu tablo, konut fiyatlarını yalnızca faizle açıklamanın yetersiz kaldığını gösterdi. Çünkü piyasa bazen kredi kanalından değil, servet kanalından hareket ediyor. Altın birikimi yüksek bölgelerde yatırımcı davranışı daha dirençli kalıyor. Dolayısıyla konut fiyatlarındaki yükselişi anlamak için nakit alım gücünü de izlemek gerekiyor.

Önümüzdeki dönemde piyasayı ne belirleyebilir?

Altın fiyatları yüksek seyrini korursa, servet etkisi yeniden güç kazanabilecektir. Ancak konut arzı artarsa fiyat baskısı sınırlanabilecektir. Buna karşılık nakit alımlar güçlü kalırsa bölgesel ayrışma sürebilecektir. Bu yüzden yatırımcı da politika yapıcı da artık sadece kredi verilerine bakmayacaktır.