Nöbetçi Eczaneler
Araç multimedya ekran yasak mı sorusu, son günlerde sürücülerin en çok araştırdığı başlıklar arasında yer almaktadır. Çünkü trafik güvenliğini artırmaya yönelik yeni düzenleme yürürlüğe girmiştir. Ancak ilk bakışta oluşan algının aksine, düzenleme araçlardaki tüm multimedya ekranlarını topyekûn yasaklamamaktadır. Asıl hedef, şartlara uymayan cihazlar ile sürücünün izleme ve kullanma sahası içinde kalan görüntü cihazları olmaktadır. Emniyet Genel Müdürlüğü’nün yayımladığı özet metin de bu ayrımı açık biçimde ortaya koymaktadır.
Araç multimedya ekran tamamen yasaklanmış değil
Yeni düzenleme sonrası birçok sürücü, araç içindeki ekranların artık tamamen yasaklandığını düşünmektedir. Oysa resmi metin, daha dar ve teknik bir çerçeve çizmektedir. Buna göre araçlarda ses, müzik, görüntü ve haberleşme cihazlarını şartlara uygun ve kamunun rahatını bozmayacak biçimde kullanmayanlara idari para cezası uygulanmaktadır. Ayrıca belirtilen şartlara uymayan cihazları ve sürücünün izleme alanında kalan görüntü cihazlarını bulunduran ya da kullanan sürücüler için daha ağır yaptırım öngörülmektedir. Bu nedenle mesele ekranın varlığı değil, ekranın konumu ve kullanım biçimi olmaktadır.
Yasağın odağında ekran değil, dikkat dağıtan kullanım yer almaktadır
Burada belirleyici unsur, ekranın sürüş güvenliğini etkileyip etkilememesi olmaktadır. Eğer cihaz sürücünün görüş alanına giriyorsa, dikkat dağıtıyorsa veya mevzuata aykırı şekilde araçta yer alıyorsa yaptırım gündeme gelmektedir. Bu yüzden fabrika çıkışlı standart sistemlerle, sonradan uygunsuz biçimde monte edilen ekranları aynı başlık altında değerlendirmek doğru olmamaktadır. Nitekim kamuoyunda oluşan tartışmanın temelinde de bu ayrım yer almaktadır.
2026 düzenlemesi hangi cezaları getirmektedir?
Emniyet Genel Müdürlüğü’nün paylaştığı bilgilere göre, araçlarda ses, müzik, görüntü ve haberleşme cihazlarını şartlara uygun kullanmayanlara 3 bin lira idari para cezası uygulanmaktadır. Ancak şartlara uymayan cihazlar ile sürücünün izleme ve kullanma sahası içinde kalan görüntü cihazlarını araçta bulunduran ve kullananlara 21 bin lira idari para cezası verilmektedir. Dahası, bu araçlar 30 gün süreyle trafikten men edilmektedir. Bu nedenle konu yalnızca para cezasıyla sınırlı kalmamaktadır.
3 bin lira ile 21 bin lira arasındaki fark neden önem taşımaktadır?
Bu fark, ihlalin niteliğini göstermektedir. Genel kullanım kurallarına aykırı davranışta 3 bin liralık ceza öne çıkmaktadır. Buna karşılık sürücünün izleme ve kullanma sahasında kalan görüntü cihazları veya şartlara aykırı cihazlar söz konusu olduğunda 21 bin liralık daha ağır yaptırım devreye girmektedir. Üstelik 30 günlük trafikten men kararı da tabloyu daha ciddi hale getirmektedir. Bu yüzden sürücüler yalnızca ekranın varlığına değil, teknik uygunluğuna da dikkat etmek zorunda kalmaktadır.
Denetimlerde en çok hangi kullanım biçimleri risk oluşturmaktadır?
Mevcut çerçeveye göre, sürücünün dikkatini dağıtan görsel içerikler en büyük risk alanını oluşturmaktadır. Özellikle seyir sırasında video izlemeye imkân veren kullanım biçimleri, uygunsuz konumlandırılmış ekranlar ve standart dışı montajlar daha fazla tartışma yaratmaktadır. Bu nedenle sonradan eklenen büyük ekran sistemleri, sürüş güvenliğini bozuyorsa cezai sonuç doğurabilmektedir. Kamuoyundaki haberlerde de bu yorum öne çıkarılmaktadır.
CarPlay ve Android Auto yasak mı sorusu neden öne çıkmaktadır?
Sürücülerin en çok merak ettiği başlıklardan biri de CarPlay ve Android Auto sistemleri olmaktadır. Kanunda bu sistemlerin adı tek tek sayılmamaktadır. Bu nedenle kamuoyunda doğrudan bir yasak olup olmadığı yoğun biçimde tartışılmaktadır. Basına yansıyan değerlendirmelere göre, bu sistemler navigasyon, müzik kontrolü ve eller serbest iletişim gibi sürüşe yardımcı işlevlerle kullanıldığı sürece doğrudan yasak kapsamında görülmemektedir. Ancak dikkat dağıtan kullanım biçimi yine belirleyici unsur olmaktadır.
CarPlay ve Android Auto kullanımında sınır nerede başlamaktadır?
Buradaki kritik nokta, sistemin adı değil kullanım şekli olmaktadır. Eğer sürücü seyir halindeyken video açarsa veya dikkatini ciddi şekilde dağıtacak içeriklerle ekrana odaklanırsa sorun doğabilmektedir. Buna karşılık navigasyon takibi, müzik geçişi veya eller serbest görüşme gibi yardımcı işlevler daha farklı değerlendirilmektedir. Yani cihazdan çok, kullanım amacı ve sürüş güvenliğine etkisi önem kazanmaktadır.
Neden bu kadar çok kafa karışıklığı oluştu?
Kafa karışıklığının temel nedeni, sosyal medyada yapılan genellemeler olmaktadır. Bazı paylaşımlar, araçta ekran bulunmasının başlı başına yasaklandığını ileri sürmüştür. Oysa resmi açıklama, tüm ekranları değildir. Şartlara uymayan cihazları ve sürücünün görüş alanında kalan görüntü cihazlarını hedef almaktadır. Bu yüzden “araç multimedya ekranı yasaklandı” ifadesi tek başına gerçeği tam yansıtmamaktadır. Daha doğru ifade, “uygunsuz kullanım ve uygunsuz cihaz yaptırım altına alındı” şeklinde kurulmaktadır.
Sürücüler şimdi nelere dikkat etmelidir?
Sürücülerin ilk olarak ekranın görüş alanını etkileyip etkilemediğini kontrol etmesi gerekmektedir. Ayrıca cihazın teknik uygunluğu önem taşımaktadır. Bunun yanında sürüş sırasında dikkat dağıtan görsellerden kaçınılması beklenmektedir. Çünkü aynı düzenleme cep telefonu kullanımına ilişkin cezaları da ağırlaştırmaktadır. Seyir halinde cep telefonu ve benzeri haberleşme cihazlarını kullanan sürücülere 5 bin lira idari para cezası uygulanmaktadır. Tekrar eden ihlallerde ceza artmakta, sürücü belgesinin geçici olarak geri alınması da gündeme gelmektedir.
Araç multimedya ekran yasak mı, değil mi?
Sonuç olarak araç multimedya ekranı tamamen yasaklanmış değildir. Ancak her ekran serbest de değildir. Eğer cihaz mevzuata aykırıysa, sürücünün izleme ve kullanma alanında kalıyorsa veya sürüş güvenliğini tehlikeye atıyorsa ciddi yaptırımlar uygulanmaktadır. Bu durumda 21 bin lira ceza ve 30 gün trafikten men kararı gündeme gelmektedir. Bu nedenle özellikle sonradan taktırılan ekranlarda teknik uygunluk, montaj biçimi ve kullanım şekli büyük önem taşımaktadır. Sürücüler için asıl belirleyici unsur, ekranın varlığından çok güvenli sürüşe uygun olup olmadığı olmaktadır.