Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından Eylül Ayı Fiyat Gelişmeleri Raporu yayımlanmıştır. Raporda eylül ayındaki tüketici fiyat hareketleri değerlendirilmiştir. Buna göre tüketici fiyatları aylık yüzde 1,84 artmıştır. Yıllık enflasyon ise yüzde 29,73 seviyesine gerilemiştir.
Eylül Ayı Fiyat Gelişmeleri Raporu Enflasyon Verilerini Ortaya Koydu
Raporda tüketici enflasyonunun ana eğiliminde gerileme yaşandığı belirtilmiştir. Mevsimsellikten arındırılmış verilerde de aylık fiyat artışının zayıfladığı görülmüştür. Yıllık tüketici enflasyonundaki düşüşte bazı ana harcama grupları etkili olmuştur. Özellikle gıda, hizmet ve temel mal gruplarının enflasyona katkısı azalmıştır. Bununla birlikte enerji grubunun enflasyona katkısı yükselmiştir. Enerji fiyatlarındaki artışta ise akaryakıt fiyatları belirleyici olmuştur. B endeksinin yıllık değişim oranı yüzde 29 seviyesine gerilemiştir. C endeksinin yıllık değişim oranı da yüzde 28,70 olarak gerçekleşmiştir.
Hizmet Fiyatlarında Eğitim ve Kira Artışları Öne Çıktı
Hizmet fiyatları eylül ayında yüzde 2,15 yükselmiştir. Aynı zamanda hizmet grubunun yıllık enflasyonu ise yüzde 37,65 seviyesine gerilemiştir. Eğitim hizmetleri, hizmet fiyatlarındaki artışın önemli bölümünü oluşturmuştur. Eğitim hizmetlerinde aylık fiyat artışı yüzde 14,19 olarak gerçekleşmiştir. Yeni eğitim döneminin başlamasıyla bazı kalemlerde yüksek fiyat artışları görülmüştür. Özellikle ilkokul ve ortaöğretim eğitim ücretlerindeki yükseliş dikkat çekmiştir. Okul servisi ücretleri de eylül ayında yüzde 16,04 artmıştır. Ancak hava yolu ulaşım ücretlerindeki düşüş, ulaştırma grubundaki artışı sınırlamıştır. Kira fiyatlarında aylık artış yüzde 3,10 olmuştur. Yıllık kira enflasyonu ise yüzde 41,34 seviyesine gerilemiştir. Lokanta ve otel grubunda aylık fiyat artışı yüzde 1,41 olarak gerçekleşmiştir. Yurt ücretlerinde ise aylık yüzde 19,99 oranında yükseliş kaydedilmiştir.
Temel Mal Fiyatları Eylül Ayında Yükseldi
Temel mal grubu fiyatları eylül ayında yüzde 2,11 artmıştır. Grubun yıllık enflasyonu yüzde 15,90 seviyesinde gerçekleşmiştir. Dayanıklı tüketim mallarında aylık fiyat artışı yüzde 2,02 olmuştur. Özellikle tüketici elektroniği ve beyaz eşya fiyatlarında belirgin artış görülmüştür.
Alt gruplardaki fiyat değişimleri şöyle gerçekleşmiştir:
- Elektrikli alet fiyatları yüzde 3,75 artmıştır.
- Beyaz eşya fiyatları yüzde 2,79 yükselmiştir.
- Mobilya fiyatları yüzde 1,61 artmıştır.
- Otomobil fiyatları yüzde 1,53 yükselmiştir.
- Giyim ve ayakkabı fiyatları yüzde 4,01 artmıştır.
Bunun yanı sıra diğer temel mallarda aylık fiyat artışı yüzde 0,61 seviyesine gerilemiştir. Giyim ve ayakkabı grubundaki yükselişte yeni sezon etkisi öne çıkmıştır.
Enerji Fiyatlarında Akaryakıt Etkisi Görüldü
Enerji fiyatları eylül ayında yüzde 6,25 yükselmiştir. Ayrıca enerji grubunun yıllık enflasyonu ise yüzde 46,11 seviyesine ulaşmıştır. Bu yükselişin temel nedeni akaryakıt fiyatlarında yaşanan artış olmuştur. Akaryakıt fiyatları aylık bazda yüzde 10,91 yükselmiştir. Küresel enerji piyasalarındaki gelişmeler de fiyatlara yansımıştır. Katı yakıt fiyatları yüzde 9,41 artarken tüp gaz fiyatları yüzde 3,88 yükselmiştir. Buna karşılık mesken elektrik fiyatlarında önemli bir değişiklik gerçekleşmemiştir. Böylece enerji grubundaki yükselişte akaryakıt fiyatları belirleyici olmuştur.
Gıda Fiyatlarında Gerileme Kaydedildi
Gıda ve alkolsüz içecek fiyatları eylül ayında yüzde 0,20 gerilemiştir. Grubun yıllık enflasyonu ise yüzde 27,62 seviyesine düşmüştür. İşlenmemiş gıda fiyatlarında aylık yüzde 2,33 düşüş gerçekleşmiştir. Bu gerilemede taze meyve ve sebze fiyatlarındaki gelişmeler etkili olmuştur. Olumlu arz koşulları, taze meyve ve sebze fiyatlarının düşmesine katkı sağlamıştır. Ancak beyaz et fiyatlarında artış kaydedilmiştir. İşlenmiş gıda fiyatlarında ise aylık artış yüzde 1,40 olmuştur. Önceki aya göre daha yavaş bir fiyat artışı gerçekleşmiştir. Yemeye hazır gıdalar ile kahve ve çay ürünlerinde fiyat artışları öne çıkmıştır. Böylece gıda grubundaki genel görünümde aşağı yönlü hareket gözlenmiştir.
Yurt İçi Üretici Fiyatlarında Artış Sürdü
Yurt içi üretici fiyatları eylül ayında yüzde 2,07 artmıştır. Yıllık üretici enflasyonu ise yüzde 27,38 seviyesine gerilemiştir. Ana sanayi grupları içerisinde enerji fiyatları yüzde 3,55 artmıştır. Ara malı fiyatlarında ise yüzde 2,04 oranında yükseliş gerçekleşmiştir. Diğer ana sanayi gruplarında fiyat artışları yüzde 1,5 ile yüzde 1,6 arasında gerçekleşmiştir. Sektörel bazda bazı enerji ve tütün ürünleri öne çıkmıştır. Özellikle tütün, rafine petrol ürünleri ve kömür-linyit sektörlerinde fiyat artışları belirginleşmiştir.
Enflasyonun Ana Eğiliminde Gerileme Görüldü
TCMB’nin değerlendirmesine göre eylül ayında enflasyonun ana eğiliminde gerileme yaşanmıştır. Üç aylık ortalamalar üzerinden yapılan değerlendirmelerde de yavaşlama dikkat çekmiştir. Bununla birlikte fiyat hareketleri sektörlere göre farklılaşmıştır. Gıda fiyatlarında gerileme görülürken enerji fiyatlarında güçlü artış yaşanmıştır. Eğitim hizmetleri de aylık enflasyon üzerinde belirgin etki oluşturmuştur. Yeni eğitim döneminin başlamasıyla bazı hizmet kalemlerinde yüksek fiyat artışları kaydedilmiştir.
Sonuç olarak Eylül Ayı Fiyat Gelişmeleri Raporu, enflasyon görünümündeki değişimleri ortaya koymuştur. Yıllık tüketici enflasyonu yüzde 29,73 seviyesine gerilerken enerji fiyatlarındaki artış dikkat çekmiştir. Gıda fiyatlarındaki düşüş ise enflasyon görünümünü desteklemiştir.
