Nöbetçi Eczaneler
Türkiye’nin deprem kuşağında yer alması, yapı güvenliğini sürekli gündemde tutmaktadır. Bu nedenle kentsel dönüşüm deprem riski, son açıklamalarla yeniden öne çıkmaktadır. Tanyer Yapı Zemin Grubu Koordinatörü Batuhan Tozburun, son yıllarda yaşanan depremlerin önemli bir gerçeği ortaya koyduğunu belirtmektedir. Depremlerin kendisinden çok, dayanıksız yapı stoğu büyük risk oluşturmaktadır. Türkiye’de toprakların yaklaşık yüzde 92’si deprem tehlikesi taşımaktadır. Aynı zamanda nüfusun önemli bir bölümü aktif fay hatlarına yakın bölgelerde yaşamaktadır.
İzmir’de deprem riski neden daha yüksek?
Uzmanlara göre İzmir, deprem açısından kritik şehirlerden biri olmaktadır. Bunun temel nedeni, zemin yapısı ile yapılaşmanın birlikte risk oluşturmasıdır. Şehir; aktif fay hatlarına yakınlığı, yumuşak alüvyon zemin yapısı ve eski yapı yoğunluğu ile öne çıkmaktadır. Bu durum, deprem etkisinin daha şiddetli hissedilmesine neden olmaktadır.
Bayraklı, Konak, Bornova, Karşıyaka ve Buca gibi bölgelerde risk daha yüksektir. 30 Ekim 2020’de yaşanan Samos Depremi bu durumu açıkça göstermiştir. Bu depremden elde edilen teknik bulgular dikkat çekmektedir:
- Yerel zemin etkileri sarsıntıyı büyütmüştür
- Eski yapılar ağır hasar almıştır
- Orta katlı binalarda rezonans etkisi görülmüştür
- Aynı bölgede farklı temel sistemleri farklı performans göstermiştir
Bu bulgular, yapı kalitesi kadar zemin özelliklerinin de belirleyici olduğunu ortaya koymaktadır.
Kentsel dönüşüm neden kritik hale geldi?
Bilimsel veriler, şehirlerde deprem riskinin devam ettiğini göstermektedir. Bu nedenle kentsel dönüşüm deprem riski açısından artık zorunlu bir adım olarak değerlendirilmektedir. İzmir’de mevcut dönüşüm çalışmalarının yalnızca yüzde 10 seviyesinde kaldığı belirtilmektedir. Bu durum, riskin büyüklüğünü ortaya koymaktadır.
Uzmanlara göre özellikle ada bazlı dönüşüm projeleri daha etkili sonuçlar vermektedir. Aynı zamanda yerel yönetimler ile merkezi idarenin daha hızlı hareket etmesi gerekmektedir. Doğru mühendislik uygulamaları ile can ve mal kayıpları önemli ölçüde azaltılabilmektedir.
Zemin ve mühendislik neden belirleyici?
Yapı güvenliği yalnızca bina kalitesi ile sınırlı değildir. Zemin özellikleri de sürecin en önemli parçalarından biri olmaktadır. Fore kazık, jet grout, ankraj ve diyafram duvar gibi teknikler kullanılmaktadır. Bu yöntemler sayesinde zemin güçlendirme sağlanmaktadır. Uzman ekipler tarafından yapılan doğru analizler, yapıların deprem karşısındaki performansını doğrudan etkilemektedir.
Kentsel dönüşüm deprem riski için hangi adımlar atılmalı?
Uzmanlara göre kentsel dönüşüm deprem riski, şehirlerin geleceğini belirleyen en önemli konular arasında yer almaktadır. Plansız yapılaşma yerine bilimsel yaklaşım öne çıkmaktadır. Deprem gerçeği değişmemektedir. Ancak doğru planlama ile riskler azaltılabilmektedir. Bu nedenle hızlı ve kararlı adımlar atılması büyük önem taşımaktadır.