Nöbetçi Eczaneler
Sanayileşme döneminde kent dışına kurulan fabrikalar, zamanla yerleşim alanlarıyla çevrelenmiştir. Kontrolsüz kentleşme nedeniyle kimya tesisleri ve tehlikeli madde depoları şehirlerin içinde kalmıştır. Böylece olası sanayi kazalarının etkileri geniş nüfusları ilgilendiren bir kent güvenliği sorununa dönüşmüştür.
Sanayi Tesisleri Yerleşim Alanlarıyla İç İçe Geçti
Geçmişte şehir merkezlerinden uzakta konumlandırılan sanayi tesisleri, kentlerin büyümesiyle çevrelenmiştir. Özellikle hızlı nüfus artışı, bu dönüşümün hızlanmasına neden olmuştur. Bir dönem kent çeperlerinde bulunan tesislerin çevresinde yeni yerleşim alanları oluşturulmuştur. Bunun sonucunda fabrikalar, depolama tesisleri ve kimya işletmeleri konutlarla yakınlaştırılmıştır.
Bugün bazı yüksek riskli tesislerin çevresinde;
- Konut alanları,
- Okullar,
- Hastaneler,
- Ticari yapılar,
- Yoğun nüfuslu yaşam alanları
bulunmaktadır. Bu yakınlaşma, olası sanayi kazalarının etkilerinin genişlemesine neden olmaktadır. Ayrıca tesisler arasındaki mesafenin azalması, risklerin birbirini tetiklemesine zemin hazırlamaktadır.
Domino Etkisi Kent Güvenliğini Tehdit Ediyor
Kimyasal sızıntı, patlama veya büyük yangın yalnızca tek bir tesiste sınırlı kalmayabilir. Özellikle birbirine yakın yüksek riskli işletmelerde kazaların zincirleme sonuçları ortaya çıkabilmektedir. Bir tesiste meydana gelen yangın, çevredeki başka tesislere sıçrayabilmektedir. Benzer şekilde patlama veya kimyasal yayılımı komşu işletmeleri etkileyebilmektedir. Bu durum “domino etkisi” olarak tanımlanmaktadır. Dolayısıyla risk değerlendirmelerinin yalnızca tek bir tesis üzerinden yapılması yeterli görülmemektedir. Kentlerde yoğun nüfusun bulunması ise olası sonuçları daha kritik hale getirmektedir. Bu nedenle sanayi güvenliği, aynı zamanda doğrudan kent güvenliği kapsamında değerlendirilmektedir.
Seveso Kazası Avrupa’daki Güvenlik Yaklaşımını Değiştirdi
Endüstriyel kazaların kentler üzerindeki etkisini gösteren önemli örneklerden biri İtalya’da yaşanmıştır. 1976 yılında Seveso bölgesindeki bir kimya tesisinde büyük bir kaza meydana gelmiştir. Kaza sonrasında geniş bir alan toksik maddelerden etkilenmiştir. Yaşanan olayın ardından Avrupa’daki endüstriyel güvenlik yaklaşımı yeniden şekillendirilmiştir. Bu sürecin sonucunda Seveso Direktifleri kapsamında daha kapsamlı güvenlik kuralları oluşturulmuştur. Günümüzde Seveso III Direktifi, tehlikeli madde bulunduran tesisler için çeşitli yükümlülükler getirmektedir.
Düzenlemeyle birlikte;
- Tehlikeli maddelerin türleri ve miktarları dikkate alınmaktadır.
- Büyük endüstriyel kazaların önlenmesi hedeflenmektedir.
- Olası kazaların etkilerinin sınırlandırılması amaçlanmaktadır.
- Arazi kullanım planlamasında güvenlik kriterleri değerlendirilmektedir.
Böylece tesis güvenliği ile şehir planlamasının birlikte ele alınması sağlanmaktadır.
Türkiye’de BEKRA Kapsamında Güvenlik Yükümlülükleri Uygulanıyor
Türkiye’de büyük endüstriyel kazalara yönelik güvenlik yaklaşımı BEKRA mevzuatı kapsamında uygulanmaktadır. Büyük Endüstriyel Kazaların Önlenmesi ve Etkilerinin Azaltılması Hakkında Yönetmelik ile belirli yükümlülükler getirilmektedir. Tesisler, bulundurdukları tehlikeli maddelerin miktarlarına göre sınıflandırılmaktadır. Buna göre kuruluşlar “Alt Seviyeli” veya “Üst Seviyeli” kuruluş olarak değerlendirilmektedir. Özellikle üst seviyeli kuruluşlarda kapsamlı güvenlik süreçleri yürütülmektedir. Risklerin belirlenmesi ve güvenlik yönetiminin oluşturulması bu süreçte önem taşımaktadır. Ayrıca acil durum hazırlıkları yapılmaktadır. Bunun yanı sıra gerekli güvenlik dokümantasyonunun hazırlanması beklenmektedir.
Güvenlik Raporları ve Denetimler Kritik Önem Taşıyor
Yüksek riskli sanayi tesislerinde mevzuata uyum önemli bir güvenlik unsuru olarak öne çıkmaktadır. Gerekli güvenlik raporlarının zamanında hazırlanması gerekmektedir. Denetimlerde güvenlik şartlarının karşılanmadığı tespit edilebilmektedir. Bu durumda mevzuat kapsamında çeşitli yaptırımlar uygulanmaktadır. Gerekli şartları karşılamayan tesisler açısından yaptırımlar faaliyetin durdurulmasına kadar ilerleyebilmektedir. Böylece yüksek risk taşıyan işletmelerin güvenlik standartlarına uygun şekilde faaliyet göstermesi amaçlanmaktadır. Ancak yalnızca işletme içerisindeki önlemlerin yeterli olmadığı değerlendirilmektedir. Tesislerin çevresindeki yerleşim düzeninin de risklerle birlikte ele alınması gerekmektedir.
Yeni İmar Kararlarında Endüstriyel Riskler Dikkate Alınmalı
Sanayi tesislerinin konut alanlarına yaklaşması, şehir planlamasında yeni değerlendirmeleri gerekli kılmaktadır. Uzmanlar, yüksek riskli tesislerin uzun vadeli planlama kapsamında ele alınmasını önermektedir. Özellikle yeni imar kararlarında endüstriyel risklerin dikkate alınması önem taşımaktadır. Bununla birlikte tesislerle yaşam alanları arasındaki güvenlik mesafelerinin korunması gerekmektedir. Planlama süreçlerinde yalnızca mevcut yapılaşmanın değil, gelecekteki nüfus artışının da değerlendirilmesi gerekmektedir. Böylece sanayi alanları ile konut bölgelerinin daha güvenli şekilde ayrıştırılması sağlanabilmektedir.
Kent Güvenliği İçin Proaktif Önlemler Gerekiyor
Yüksek riskli sanayi tesislerinde mevzuata uyum temel güvenlik şartlarından biri olarak görülmektedir. Bunun yanı sıra tesis bazında proaktif yangın güvenliği uygulamalarının geliştirilmesi önem taşımaktadır. Türkiye’nin endüstriyel itfaiye alanındaki şirketlerinden Falckon’un Genel Müdürü Anıl Yamaner de bu konuya dikkat çekmiştir. Yamaner, tehlikeli kimyasallarla çalışan işletmelerde güvenlik yükümlülüklerinin eksiksiz uygulanması gerektiğini belirtmiştir. Ayrıca yüksek miktarda yanıcı, parlayıcı veya patlayıcı madde bulunduran tesislerde önleyici güvenlik uygulamalarının önemine vurgu yapılmıştır. Böylece olası kazaların hem tesislerde hem çevrede oluşturacağı etkilerin azaltılması hedeflenmektedir.
Kontrolsüz kentleşme, geçmişte şehir dışına kurulan yüksek riskli sanayi tesislerini yaşam alanlarıyla yakınlaştırmıştır. Bu nedenle sanayi güvenliği artık yalnızca işletmelerin sorumluluğunda değerlendirilememektedir. Yeni imar kararlarında risklerin dikkate alınması ve güvenlik mesafelerinin korunması, kentlerin geleceği açısından kritik görülmektedir.
Diğer emlak haberleri için tıklayınız…