Nöbetçi Eczaneler
Sıfır konut satışları, 2025 yılında İstanbul özelinde dikkat çekici bir tablo ortaya koymuştur. Bilge Özdemir, banka finansmanına erişimde yaşanan yapısal soruna dikkat çekmiştir. Özdemir, verilerin sektör açısından güçlü bir sinyal verdiğini belirtmiştir.
GPPS Kurucusu Özdemir’e göre, mortgage kullanımının düşük kalması finansman tıkanıklığını göstermektedir. Ancak sorun, konut talebinden ziyade kredi kanallarında yaşanmaktadır.
70 bin satışın yalnızca yüzde 15’i ipotekli
2025 yılında İstanbul genelinde 70.279 adet sıfır konut satışı gerçekleşmiştir. Bu satışların yalnızca 10.175 adedinde mortgage kredisi kullanılmıştır. Böylece ipotekli satış oranı yaklaşık yüzde 15 seviyesinde kalmıştır. Özdemir, bu oranın İstanbul gibi bir finans merkezinde oldukça düşük olduğunu ifade etmiştir. Bu tablo, bankaların sektöre yaklaşımını açık biçimde yansıtmaktadır.
Krediye erişebilen projeler sınırlı kaldı
Mortgage kullanan satışların büyük bölümü belirli proje gruplarında yoğunlaşmıştır. Bunlar arasında Emlak Konut ve TOKİ iş birlikli projeler öne çıkmaktadır. Aynı zamanda teslim aşamasına yaklaşmış özel sektör projeleri krediye erişebilmiştir. Ancak erken aşamadaki projeler bu imkândan yararlanamamıştır.
Aylık 850 ipotekli satış uyarı veriyor
2025 yılında İstanbul’da aylık ortalama 850 ipotekli sıfır konut satışları yapılmıştır. Özdemir’e göre bu rakam, mortgage sisteminin fiilen devre dışı kaldığını göstermektedir. Bu durum, inşaat firmalarını özkaynakla proje üretmeye zorlamaktadır. Bunun yanı sıra ölçek büyütme imkânı sınırlanmaktadır.
Risk bankalardan geliştiricilere kaydı
Bilge Özdemir, proje kredilerinin zamanla tüketici kredisine dönüştüğünü belirtmiştir. Böylece bankaların proje bazlı riskleri önemli ölçüde azalmıştır. Ancak risk büyük ölçüde inşaat firmalarının üzerinde kalmıştır. Özdemir, kredi musluklarının yeniden açılması gerektiğini vurgulamıştır.
Sıfır konut satışları, finansman açılmadıkça sınırlı büyüme göstermektedir. Doğru kredi modelleriyle satış ivmesi yeniden kazanılabilir.