Nöbetçi Eczaneler
Dar gelirli hanelerde konut harcamaları, aile bütçeleri üzerindeki baskıyı artıran temel giderler arasında yer almaktadır. Toplum Çalışmaları Enstitüsünün yayımladığı rapor, konut ve gıda giderlerinin düşük gelirli ailelerin bütçesindeki ağırlığını ortaya koymaktadır. 2025 Hanehalkı Bütçe Araştırması verilerine göre en düşük gelirli yüzde 20’lik kesimde bu iki harcamanın toplam payı yüzde 67,9’a ulaşmıştır. Ayrıca düşük gelir grubundaki kiracılık oranı da son yıllarda belirgin şekilde yükselmiştir.
Dar Gelirli Hanelerde Konut Harcamaları Bütçenin Yüzde 38,7’sini Oluşturdu
Toplum Çalışmaları Enstitüsünün “Türkiye’de Demografik Dönüşüm ve Stratejiler” başlıklı raporu, hane bütçelerindeki harcama dağılımını değerlendirmektedir. Raporda aktarılan 2025 Hanehalkı Bütçe Araştırması verileri, düşük gelirli kesimlerin temel ihtiyaçlara ayırdığı payı göstermektedir. En düşük gelirli yüzde 20’lik grupta konut ve kira harcamalarının bütçedeki payı yüzde 38,7 olarak hesaplanmıştır. Gıda harcamalarının payı ise yüzde 29,2 seviyesinde gerçekleşmiştir. Böylece iki temel gider kaleminin toplam payı yüzde 67,9’a yükselmiştir. Başka bir ifadeyle düşük gelirli haneler, bütçelerinin yaklaşık üçte ikisini konut ve gıda ihtiyaçlarına ayırmaktadır. Bu dağılım, diğer ihtiyaçlar için ayrılabilecek bütçeyi sınırlandırmaktadır. Özellikle ulaşım, eğitim, sağlık ve giyim gibi giderler, kalan bütçe üzerinden karşılanmaktadır.
Yüksek Gelirli Hanelerle Aradaki Fark 29,8 Puana Ulaştı
Raporda düşük ve yüksek gelir gruplarının harcama dağılımları da karşılaştırılmıştır. En yüksek gelirli yüzde 20’lik kesimde konut ve gıda harcamalarının toplam payı yüzde 38,1 olarak hesaplanmıştır. En düşük gelir grubunda ise aynı oran yüzde 67,9 seviyesinde bulunmaktadır. Böylece iki gelir grubu arasındaki fark 29,8 yüzde puanına ulaşmaktadır. Veriler, temel ihtiyaçların düşük gelirli hanelerin bütçesinde daha büyük bir yer tuttuğunu göstermektedir. Üstelik konut ve gıda giderlerinin yüksek payı, diğer harcamalar için kullanılabilecek kaynakları da daraltmaktadır. Gelir grupları arasındaki bu fark, bütçe üzerindeki baskının yalnızca toplam harcama tutarıyla açıklanamayacağını ortaya koymaktadır. Harcamaların gelir içindeki payı da hanelerin ekonomik koşullarını değerlendirmek açısından önem taşımaktadır.
Dar Gelir Grubunda Kiracılık Oranı Yüzde 36,7’ye Yükseldi
Raporda konut maliyetlerine ilişkin dikkat çeken göstergelerden biri de kiracılık oranıdır. En düşük gelirli kesimde kiracı olarak yaşayan hanelerin oranı, 2014 yılında yüzde 24,5 seviyesinde bulunuyordu. 2024 yılı itibarıyla bu oran yüzde 36,7’ye yükselmiştir. Böylece düşük gelir grubundaki kiracılık oranında 12,2 yüzde puanlık artış gerçekleşmiştir. Bu değişim, söz konusu gelir grubunda kiracı hanelerin ağırlığının arttığını göstermektedir. Bununla birlikte yalnızca kiracılık oranındaki yükseliş, kira fiyatlarındaki artışın miktarını tek başına ortaya koymamaktadır. Ancak konut ve kira giderlerinin bütçedeki yüzde 38,7’lik payı, barınma maliyetlerinin düşük gelirli haneler açısından önemini göstermektedir. Kiracı haneler, gelirlerinin önemli bir bölümünü barınma ihtiyacına ayırmak durumunda kalmaktadır.
Konut ve Gıda Giderleri Diğer İhtiyaçlara Ayrılan Bütçeyi Daraltıyor
Konut ve gıda, hanelerin düzenli olarak karşılamak zorunda olduğu temel ihtiyaçlar arasında bulunmaktadır. Bu iki kalemin toplam bütçedeki payının yükselmesi, diğer harcamalar için kalan kaynağı azaltmaktadır.
Raporda paylaşılan veriler doğrultusunda düşük gelirli hanelerin bütçe dağılımında üç önemli gösterge öne çıkmaktadır:
- Konut ve kira harcamaları: Bütçenin yüzde 38,7’sini oluşturmaktadır.
- Gıda harcamaları: Bütçenin yüzde 29,2’sine karşılık gelmektedir.
- Toplam temel gider payı: İki harcama kalemi birlikte yüzde 67,9’a ulaşmaktadır.
Bu oranlar, düşük gelirli hanelerin bütçelerinde temel ihtiyaçların ağırlığını ortaya koymaktadır. Ayrıca konut harcamalarının yüksek payı, barınma giderlerinin aile bütçeleri üzerindeki etkisini belirginleştirmektedir. Bununla birlikte raporda sunulan oranlar, gelir gruplarının harcama dağılımını göstermektedir. Hanelerin gelir düzeyleri, kira tutarları ve diğer giderleri hakkında daha ayrıntılı değerlendirmeler için ek verilere ihtiyaç duyulmaktadır.
Dar gelirli hanelerde konut harcamaları ve gıda giderleri, bütçenin yüzde 67,9’unu oluşturmaktadır. Toplum Çalışmaları Enstitüsünün raporuna göre bu oran, en yüksek gelirli yüzde 20’lik kesimde yüzde 38,1 seviyesinde kalmaktadır. Ayrıca düşük gelir grubundaki kiracılık oranı, 2014’teki yüzde 24,5 seviyesinden 2024’te yüzde 36,7’ye yükselmiştir. Veriler, temel ihtiyaçların düşük gelirli hanelerin bütçesinde daha büyük bir yer tuttuğunu ve barınma giderlerinin ekonomik koşullar açısından önemini koruduğunu göstermektedir.
Diğer emlak haberleri için tıklayınız…